Forten bezoeken: Pampus, Fort aan de Klop en andere forten van de waterlinies

Hoeveel forten zijn er in Nederland?

Volgens de gegevens van Outdoor Pitstop (stand 10-11-2026) staan er 131 forten in Nederland in onze database. Bij 97 daarvan hoort een verhaal over de geschiedenis. De forten staan, samen met kastelen, musea en hunebedden, op de pagina bezienswaardigheden in Nederland.

Bron: database Outdoor Pitstop, 10-11-2026. Als fort telt wat in OpenStreetMap als fort is vastgelegd.

De forten in Noord-Holland horen vooral bij de Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie rond de stad. De forten rond de stad Utrecht horen bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op de pagina's bezienswaardigheden in Noord-Holland en bezienswaardigheden in de provincie Utrecht zie je ze op de kaart.

Vijf forten met voorzieningen in de buurt

Volgens de gegevens van Outdoor Pitstop (stand 10-11-2026) liggen de dichtstbijzijnde voorzieningen bij vijf bekende forten van de waterlinies op de afstanden hieronder. Het gaat om openbare toiletten; toiletten in de horeca van een fort staan niet in de tabel.

Bron: database Outdoor Pitstop, 10-11-2026. Afstanden hemelsbreed vanaf het fort. Het Waterliniepad - 13 loopt op 274 meter van Fort bij Rijnauwen, de andere routes direct langs het fort.

Fort aan de Klop heeft het dichtstbijzijnde openbare toilet van de vijf, op 40 meter. Op Pampus staat geen toilet, bankje of watertappunt in onze database: de dichtstbijzijnde voorzieningen liggen aan de wal, op meer dan 3 kilometer.

Fort Pampus in het IJmeer

Fort Pampus ligt op een kunstmatig eiland in het IJmeer en hoorde bij de Stelling van Amsterdam, die sinds 1996 werelderfgoed van UNESCO is. De bouw begon in 1887 en duurde tot 1895; eerst gingen er zo'n 3.800 heipalen de grond in. Het fort heeft nooit in een gevecht meegedaan en ging in 1933 dicht. De uitdrukking "voor pampus liggen" komt van de zandbank hier, waar schepen op hoog water moesten wachten.

Op Pampus kom je met een veerboot vanuit Muiden of Amsterdam. Omdat er op het eiland geen openbaar toilet of watertappunt in onze database staat, is het slim om vóór de overtocht in Muiden te stoppen. Kijk voor vaartijden en entree bij de beheerder van het fort.

Fort aan de Klop en Fort De Gagel in Utrecht

Fort aan de Klop en Fort De Gagel liggen in de Utrechtse wijk Overvecht, ongeveer anderhalve kilometer van elkaar. Beide forten horen bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie en waren rond 1821 klaar. Fort aan de Klop is sinds 2007 open voor publiek, met een theehuis, camping en herberg. Fort De Gagel is sinds 2022 open, met een restaurant.

Het Waterliniepad komt langs Fort aan de Klop, en de wandelroute Noorderpark - Rading langs beide forten. Fiets je liever, dan komt de LF Waterlinieroute van Naarden naar Utrecht (50,8 km) langs Fort aan de Klop en Fort De Gagel. Volgens de gegevens van Outdoor Pitstop (stand 10-11-2026) ligt er bij Fort aan de Klop een openbaar toilet op 40 meter en een watertappunt op 246 meter.

Fort bij Rijnauwen bij Bunnik

Fort bij Rijnauwen is volgens het verhaal bij het fort het grootste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, met een terrein van 32 hectare. Het werd gebouwd tussen 1867 en 1869. In de Tweede Wereldoorlog executeerden de Duitsers hier verzetsstrijders uit Nederland en België; voor 54 van hen, van wie de naam bekend is, staan gedenkstenen bij het monument. Staatsbosbeheer beheert het fort.

Etappe 13 van het Waterliniepad loopt op 274 meter van Fort bij Rijnauwen. Volgens onze gegevens (stand 10-11-2026) staan er binnen een kilometer van het fort 105 bankjes; het dichtstbijzijnde openbare toilet ligt op 873 meter.

Fort Vuren aan de Waal

Fort Vuren ligt aan de Waaldijk in het dorp Vuren en werd in 1844 gebouwd om Gorinchem te beschermen. Het fort bood plaats aan maximaal 420 man en 30 kanonnen. Er zit nu horeca met een terras en een herberg waar je in de kazerne of een bunker kunt overnachten.

Het Vurensche Polderpad is een rondwandeling van 14,9 km die langs Fort Vuren loopt. Volgens de gegevens van Outdoor Pitstop (stand 10-11-2026) ligt het dichtstbijzijnde openbare toilet op 862 meter van het fort en een watertappunt op 860 meter.

Ook de moeite waard: Fort Wierickerschans

Fort Wierickerschans tussen Bodegraven en Woerden hoort bij de oudere Hollandse Waterlinie. Stadhouder Willem III liet het in 1673 bouwen, nadat Franse troepen in de winter van 1672 over het ijs waren getrokken. Twee rondwandelingen, de Prinsendijkroute (13,8 km) en het Wierickepad (22,8 km), lopen op 150 meter van het fort. Volgens onze gegevens (stand 10-11-2026) ligt het dichtstbijzijnde openbare toilet hier op 2,8 km, dus plan je pauze vooraf.

Een fortenwandeling plannen

Op de pagina van elke wandelroute zie je bij Outdoor Pitstop welke toiletten, bankjes en watertappunten langs de route liggen, en welke bezienswaardigheden je onderweg tegenkomt. Meer routes vind je in het overzicht van wandelroutes in Nederland. Openingstijden en entreeprijzen van de forten staan niet op onze kaart; kijk daarvoor op de website van het fort.